Književnost Michael Ondaatje

Odlične kritike novog romana autora 'Engleskog pacijenta'

Novi roman uglednog kanadskog pisca Michaela Ondaatjea, naslovljen 'The Cat's Table', nedavno je izašao u Sjedinjenim Američkim Državama. Prve kritike su vrlo pozitivne za ovu kompleksnu priču koja se najvećim dijelom odvija 1954. godine, na brodu koji prema Europi putuje sa Šri Lanke

Iako se često mogu čuti komentari da se na hrvatski jezik nije prevelo dosta značajnih knjiga suvremenih svjetskih autora, jedan od najuglednijih pisaca današnjice ipak nema taj problem. Riječ je o Kanađaninu Michaelu Ondaatjeu, kojemu je na hrvatski prevedeno čak šest knjiga: 'Sabrana djela Billyja Kida', 'Engleski pacijent', 'Zvuk krvi', 'Obiteljsko naslijeđe', 'Anilin duh' i 'Divisadero'. Riječ je o dobroj kombinaciji Ondaatjeove proze i poezije, koja nudi reprezentativan uvid u opus ovog pisca, čiji je najpoznatiji roman i dalje već spomenuti i Bookerom nagrađeni 'Engleski pacijent'. Naravno, zbog toga što je po njemu snimljen s pregršt Oscara nagrađen film iz 1996, koji preuzima osnovne motive romana, ali ih i opasno zašećeri u standardnoj holivudskoj maniri.

Četiri godine nakon prethodnog romana, nagrađenog 'Divisadera' (čiji je prijevod kod nas objavio AGM), Michael Ondaatje se pojavio s novom knjigom, koja je zasad pokupila vrlo pohvalne kritike. Roman se zove 'The Cat's Table' (u prijevodu: Mačkin stol) i kao glavno mjesto radnje bira prekooceanske brod Oronsay, koji 1954. godine putuje s Cejlona, odnosno današnje Šri Lanke, prema Londonu. Činjenica da Ondaatje piše 'Cejlon' upućuje i na opći kontekst tog vremena, kada je britanski kolonijalizam bio na zalasku, ali ponegdje još uvijek žilav, najviše u rasističkom stavu prema svima koji nisu bijeli Europljani. Zlo kolonijalizma je jedna od tema 'The Cat's Table', koji u svojoj glavnoj priči prati dogodivštine 11-godišnjeg dječaka tijekom višetjedne plovidbe prema Londonu. Naslov je zapravo aluzija na najmanje prestižan stol u brodskoj blagovaonici – dok aristokracija i bogataši sjede za kapetanovim stolom, dječak Michael sjedi s drugim otpadnicima za tzv. mačkinim stolom.

Michael Ondaatje se i u ovom romanu, baš kao i u 'Engleskom pacijentu', odlučuje za dva paralelna narativa, pa se osim brodskih avantura fragmentarno opisuje i život odraslog Michaela, koji – vidi čuda – živi u Kanadi i radi kao pisac. Uz to se autor poigrava perspektivama pripovijedanja, pa 'The Cat's Table' započinje u trećem licu, no ubrzo se prebacuje na prvo. Fragmenti iz vremena nakon brodske avanture isprva služe kao sredstvo uokvirivanja priče, no pred kraj Ondaatje ubacuje nekoliko preokreta u stilu krimića, koji i 'sadašnjost' romana čine napetom.

Ključni je dio romana, naravno, spomenuta plovidba, tijekom koje 11-godišnji Michael stvara prijateljstva s drugim dječacima svojih godina, ali i alkoholičarom koji je nekad bio jazz glazbenik, sumnjivim botaničarom, kao i misterioznom i bljedunjavom gospođicom Lasqueti. Američki kritičari kažu da u ovoj knjizi Ondaatje pripovijeda opušteno, nizanjem slika i situacija, s namjerom da oslika realnost života, a ne da ispuni literarne konvencije o zapletu. Ono što ipak najviše zanima autora je teret kolonijalizma, ali i njegove posljedice, koje od potlačenih ne prave automatski plemenite i čiste duše, nego ih čine amoralnima i spremnim na oportunizam bez ikakvih skrupula.

'The Cat's Table' je sigurno i autobiografski roman, koliko god se Michael Ondaatje volio postmodernistički poigravati svime i svačime. U ovom slučaju ima previše paralela da bi ih se moglo ignorirati: pisac je rođen 1943. na Šri Lanki, a s roditeljima se preselio u Veliku Britaniju baš 1954. godine. U Kanadu je Ondaatje dospio 1962. te je do 1990. radio kao profesor književnosti na Sveučilištu u Torontu. To su manje-više i životne odrednica Michaela iz romana.

Ovom knjigom Ondaatje nije samo odlično prošao kod kritike, nego je dobio i pohvale od svoje poznate kolegice Annie Proulx, autorice 'Planine Brokeback' i 'Obavijesti o kretanju brodova'. Ona je, nakon što je pročitala 'The Cat's Table', u Guardianu jednostavno zaključila da je Michael Ondaatje 'pravedno prepoznat kao majstor književnog zanata'.

  • Sviđa vam se članak? Preporučite ga prijateljima putem ovih servisa:
  • Pošaljite mailom
Čitajte još